Izložba Iz riznice vojvođanske umetnosti

Izložba Iz riznice vojvođanske umetnosti

Tokom leta u Galeriji Bel Art postavljena je izložba Iz riznice vojvođanske umetnosti. Negujući savremenu umetnost galerija nastoji da posveti pažnju kako mlađim autorima, aktivnim na umetničkoj sceni, tako i delima stvaralaca čija su imena nezaobilazna u istoriji umetnosti ovog podneblja. Iz kolekcije Galerije Bel Art za ovu izložbu izabrana su dela deset najistaknutijih vojvođanskih umetnika koji su stvarali u drugoj polovini 20. veka. Iako gotovo slične generacijske pripadnosti svaki od ovih autora dao je svoj individualni pečat vojvođanskoj umetničkoj sceni najavljujući savremeni pristup slici i uvodeći ovdašnju umetnost u moderne tokove jugoslovenskog slikarstva. 

Najstariji u grupi umetnika čija dela čine ovu postavku, Milan Konjović (1898-1993) spada među najplodnije srpske slikare koji je svojim opusom obeležio gotovo čitav jedan vek i iza koga su ostala antologijska ostvarenja. Na izložbi je bilo i delo Boška Petrovića (1922-1982) jednog od najznačajnijih vojvođanskih slikara čiji se kreativni angažman realizovao u različitim likovnim disciplinama. Bavio se pored štafelajnog slikarstva i mozaikom, crtežom, akvarelom, kolažom, a posebno se posvetio afirmaciji tapiserije. Još jedan slikar Vojvodine predstavljen je na ovoj izložbi, Milan Kečić (1910- 1998) čiji je osnovni motivski repertoar, uz mrtve prirode, bio ravničarski ambijent, polja, oranice, salaši. Slikarka i grafičarka Ankica Oprešnik (1919-2005) autorka je autentičnog izraza koji je kritika nazvala ekspresivnim lirizmom, ističući “specifičan tretman elemenata površine, linije, boje i integralnog ritma grafičke kompozicije”.

Uz slikare jedini vajar čije je delo predstavljeno na ovoj izložbi je Jovan Soldatović (1920-2005) autor impozatnih skulptura u bronzi, bista znamenitih ljudi i i mnoštva javnih spomenika. Slikar i grafičar Milan Kerac (1914-1980) još jedan stvaralac iz prve posleratne generacije vojvođanskih autora, prošao je kroz sve faze i promene koje su pratile likovnu umetnost, od kasne forme impresionizma, kolirističkog ekspresionizma, fovizma, apstrakcije do asocijativnog ekspresionizma, a u njegovom delu prisutna je i raznovrsnost tema, motiva i izraza. Još jedan slikar Vojvodine prisutan je na ovoj postavci, Stojan Trumić (1912-1983) zagovornik ekspresionističkog slikarstva, autor brojnih portreta Vojvođana, polja, oranica, seoskih kuća, intenzivnog kolorita.

Na izložbi je predstavljeno i delo Milivoja Nikolajevića (1912-1988) slikara i grafičara koji je tokom svog umetničkog razvoja išao ka postimpresionizmu i intimizmu dok nije došao do asocijativnih apstrakcija. Zagledan u granje na obali reke bio je fasciniran asocijacijama koje su mu se nametale. Kod slikara Stevana Maksimovića (1910-2002) kritika je uočavala preplitanje prefinjenog lirizma sa izvesnom strogošću i odmerenošću u geometrizovanim formama. Njegovi pejzaži i figuralne kompozicije nisu deskripcija prirode, nego vizuelni simboli i zvučne metafore, dosledno sprovedeni kroz ceo slikarski opus. Među izabranim autorima  za ovu postavku je i Nikola Graovac (1907-2000) umetnik bogatog slikarskog opusa koji je negovao koloristički eskpresionizam. Sam umetnik govorio je da slika jednostavno kao što živi, sa radošću. “Slikanje je moj odmor, moja potreba, suština mog bitisanja. Kad bi mi neko oduzeo četke i boje, ugasio bih se”.

Izložba Zaobilazne strategije u Atini

Izložba Zaobilazne strategije u Atini

Izložba Zaobilazne strategije koja je u maju priređena u Novom Sadu od 29. juna do 22. jula gostovala je u Galeriji Alma u Atini sa kojom je Galerija Bel Art uspostavila saradnju. Predstavljeni su radovi trojice grčkih umеtnika (Andrеas Vusuras, Konstantinos Pacios, Halid Krisinas Elagan) u dijalogu sa tri umеtnicе iz Srbijе (Maja Erdеljanin, Irеna Kovač, Monika Sigеti). Autor koncеpta jе Stеfanos Cicopulos, knjižеvnik, novinar i producеnt, a sеlеktorkе postavkе su Marija Alpani i Vеsna Latinović.

Izložba posvećena Mitru Subotiću Subi

Izložba posvećena Mitru Subotiću Subi

Na Trgu jarbola u Limanskom parku i platou koji je poneo ime Mitra Subotića Sube (Novi Sad, 1961 — Sao Paulo, 1999) 23. juna na dan njegovog rođenja postavljena je izložba umetničkih zastava u čast ovog izuzetnog muzičara i kompozitora. Na Subinom platou, vijorile su se fotografije, vizuali i crteži; slike su se preplitale sa vetrom i glasovima ptica stvarajući specifičan i uvek drugačiji zvučni pejzaž sa njegovom muzikom The Dreambird, a koji nas vraća na samo izvorište Subinog umetničkog stvaranja. U saradnji sa Fondacijom Mitra Subotića Sube priređena je izložba 49 umetničlih zastava koja simbolično govori o njegovom izuzetnom umetničkom stvaralaštvu i bogatoj zaostavštini Fondacije. Muzika Mitra Subotića Sube, i posle njegove tragične smrti u Brazilu, nastavlja da komunicira sa svetom, predstavlja univerzalni jezik, oblikuje prostore. Kustoskinja izložbe koja je trajala do 20. septembra je bila Bosiljka Zirojević Lečić.

Prostorno zvučnu instalaciju The Dreambird, Suba je prvi put je postavio 13. juna 1987. u Novom Sada, na obali Dunava. Zvučnici su bili postavljeni iznad zemlje, kako bi se pojačala interakcija sa zvucima iz prirodnog okruženja, zov ptica koji se prepliće sa elektronskim tonovima. Istovremeno The Dreambird podsećao je na vreme kada su snimci životne sredine otkrivani kao oblici muzike naglašavajući arhetipske veze čoveka i prirode. Prostor na obali reke bio je ozvučen dvanaest sati, a ceo hepening završen je zvučnim, svetlosnim i laserskim efektima.

Muziku za ovu instalaciju Mitar Subotić Suba i Goran Vejvoda snimili su u Parizu 1987, koristeći kao muzički predložak japanski CD Bird Island Seichelles sa terenskim snimcima zvukova egzotičnih ptica i morskih talasa na koje su slagali druge muzičke slojeve. Iako prvobitno nije bilo planirano da ovo delo bude objavljeno, izdavačka kuća Paulinas, u okviru katoličkog ženskog samostana, snimak The Dreambird Mitra Subotića Sube i Gorana Vejvode, štampala je u malom tiražu kao muziku za meditaciju. To je bio Subin prvi muzički projekat u Brazilu. Album The Dreambird u celosti je objavila brazilska izdavačka kuća Luga Alto 2022. koristeći master snimke iz arhive porodice Subotić. Studio Sometimes Allways osmislio je dizajn izdanja sa crtežima Artura Longa, francuskog snoubordera i umetnika.

Mitar Subotić Suba (Novi Sad, 1961 — Sao Paulo, 1999) je  na Akademiji umetnosti u Novom Sadu apsolvirao na odseku za kompoziciju i orkestraciju; u Elektronskom studiju Radio Beograda i na IRCAM institutu u Parizu specijalizovao je elektronsko-akustičku muziku; izučavao je džez i istraživao etno muziku Balkana i Istočne Evrope, afro-brazilske ritmove i muziku starosedelaca Brazila. Smatra se pionirom elektronske muzike. Komponovao je pozorišnu i filmsku muziku. Kao producent obeležio je neke od najvažnijih tokova regionalne i muzičke scene Brazila. Prve kompozicije iz osamdesetih (Praznik u močvari, Zla kob, Yeti, Flight, Moon people…) potpisivao je pseudonimom Rex Ilusivii (neuhvatljiv, onaj koji izmiče). Zatim počinje da piše muziku za performanse, pozorišne predstave, TV filmove i serije. Krajem osamdesetih njegov umetnički opus nastaje paralelno u Parizu i Novom Sadu. Za kompoziciju In the Mooncage 1987. dobija nagradu UNESCO. Pored autorskih dela, kao što su Good morning mr. Orwell, Coup de Grace i ostalih, njegova muzika postaje deo nekih od najboljih pozorišnih produkcija tog vremena. Devedesetih odlazi u Brazil, u Rio de Ženeiru i Sao Paolu gde je radio muziku za pozorište, modne revije, reklame, ali i kao studijski muzičar i producent. Sa Milanom Mladenovićem i brazilskim muzičarima 1994. snima CD Angels Breath, a tokom 1995. snima album Wayang koji će biti objavljen 2018, muziku za svoj poslednji CD Sao Paulo Confessions komponovao je 1999. U Sao Paolu 2000. godine osnovan je Institut Suba, a u Novom Sadu 2021. Fondacija Mitar Subotić Suba.

Izložba Karl Štengel: Slike i crteži

Izložba Karl Štengel: Slike i crteži

Zahvaljujući saradnji uspostavljenoj sa italijanskom galerijom Immaginaria iz Firence, Galerija Bel Art je prvi put u Novom Sadu predstavila delo Karla Štengela (Novi Sad, 1925 – Loro Kufena, Italija, 2017) slikara afirmisanog na međunarodnoj sceni vizuelne umetnosti. Slike i crteže ovog autora, koji je detinjstvo proveo u Novom Sadu, publika je mogla da vidi od 8. do 29. maja. Na novosadskoj izložbi predstavljene su slike i crteži koji pokazuju Štengelovo permanentno ekspresionističko opredeljenje, bez obzira da li se radi o figuracijskom ili apstrakcijskom konceptu.

U svojim delima, Štengel je istraživao duboka ljudska stanja: u njegovim figuracijskim slikama i crtežima permanantno je uspostavljena neka vrsta dijaloškog odnosa između dve ličnosti definisane prizorima iz proživljene životne stvarnosti, brojnih putovanja, ali i umetnikove imaginacije. Veoma često se inspirisao književnim i muzičkim delima te se u njegovim radovima mogu videti reference na umetnike kao što su Čarls Bukovski, Blez Sendrars, Samjuel Beket, Horhe Luis Borhes, Ivan Gol, Tabuči i Đuzepe Ungareti, i kompozitori i kao što su Rahmanjinov, Stravinski, List i Polini. Štengelovi radovi su bliski tendencijama snažno bojenog, emotivnog i lirskog apstraktnog ekspresionizma čiji su koreni u posleratnom američkom i evropskom enformelnom eksperimentisanju ili u nekim primerima ruske avangardne umetnosti. Njegova ostvarenja sa nadrealnim predstavama često su intimnijeg karaktera. Najčešće se radi o crtežima koji imaju izraženije evropsko poreklo, a Štengelu su veoma bliske karakteristike i vrednosti nemačkog ekspresionizma.

Štengel je rođen u Novom Sadu, otac mu je bio Austrijanac, a majka slovačko- srpskog porekla. Dve godine pre mature je mobilisan od strane mađarske vojske i proveo je četiri godine u radnom logoru u Sibiru. Godine provedene u Sibiru su bile posebno značajne u njegovom životnom iskustvu. Socijalna inteligencija, osečaj za empatiju i solidarnost su mu na neki način spasle život i učinile ga podnošljivijim u vrlo teškim logoraškim uslovima. Pored svakodnevnog teškog rada on je koristio svaki trenutak da crta. Ostalo je zabeleženo njegovo sećanje da kada ga je sovjetski oficir zatekao kako crta na ostacima vreća od cementa zatražio je da uradi i njegov portret, a zatim su usledili i potreti drugih oficira i kolega, tako da je prva Štengelova izložba bila u oficirskom domu u sovjetskom radnom logoru u Sibiru. Po povratku u Novi Sad i oporavku od teške plućne bolesti odlazi na školovanje u umetničku školu u Budimpeštu, a zatim nastavlja studije slikarstva na Akademiji umetnosti u Minhenu. Živeo je i u Španiji, a najveći deo života proveo je u Nemačkoj i Italiji. Kao svedok najdramatičnijih događaja 20. veka, što nije neobično u generaciji kojoj je pripadao, kao umetnik je pokazivao izuzetnu vitalnost. U svim zemljama u kojima je živeo započinjao je ponovo predstavljanje javnosti i svuda je uspeo da postigne afirmaciju. Jedna galerija u Minhenu se tokom petnaest godina isključivo bavila prezentacijom njegove umetnosti. Kolekcija njegovih slika trajno se čuva u Palati Roseli del Turko u Firenci.

Izložba Zaobilazne strategije

Izložba Zaobilazne strategije

Zahvaljujući saradnji Galеrijе Bеl Art i atinskе galеrijе Alma novodsadska publika je od 8. do 29. maja bila u prilici da vidi izložbu Zaobilazne strategije na kojoj su predstavljeni radovi trojice grčkih umеtnika (Andrеas Vusuras, Konstantinos Pacios, Halid Krisinas Elagan) i tri umеtnicе iz Srbijе (Maja Erdеljanin, Irеna Kovač, Monika Sigеti). Autor koncеpta jе Stеfanos Cicopulos, knjižеvnik, novinar i producеnt, a sеlеktorkе postavkе su Marija Alpani i Vеsna Latinović. Njihovi umеtnički razlozi, postupci i sеnzibilitеti su različiti ali im jе zajеdnička namеra da svakodnеvnе prizorе fragmеntizuju i da ih, potom prеsložе u pеrsonalizovanе prikazе današnjеg načina življеnja. Ta zaobilazna stratеgija im jе omogućila da prikažu duh našе stvarnosti: atmosfеru koja podrazumеva pеrmanеntnu promеnu i brojna prеskakanja uobičajеnog toka stvari. 

Srеdinom 1970-ih, slikar Pеtеr Šmit i muzičar Brajan Ino izdali su crnu kutiju sa 115 ručno izrađеnih karata, od kojih jе svaka karta nudila savеt. Kutija jе nazvana zaobilaznе stratеgijе, a svrha – misija svakе karticе bila jе da pruži “korisnе” savеtе, koristеći mеtodu koja podsеća na kinеskе kolačićе sudbinе, kako bi pomoglе u rеšavanju dilеma kojе mučе i umеtnikе i njihovu publiku! Povеzano s fluksusom i dadom, nadrеalizmom i nеprеstanim еkspеrimеntiranjеm, 115 karata kojе su stvorili Šmit i Ino nisu rеšilе dilеmе; umеsto toga oni su pojačali zabrinutost, stvarajući novе dilеmе unutar starih. Unutar 115 karata Zaobilaznih stratеgija i nеkih njihovih savеta za srеću krijе sе razumеvanjе polimorfnog jеzika ovе izložbе, kao i ključ čitanja umеtničkih dеla, stila i tеmpеramеnta svakog od trojе atinskih slikara. 

– Posmatrajtе radovе svakog umеtnika dovoljno izbliza i otkrićеtе da uprkos razlikama dеlе mnogo toga zajеdničkog: izbеgavaju oštrinu i jasnoću, izlažu svojе subjеktе zabludama kojе svaki umеtnik prisvaja, pozajmljujе, okrеćе, transformišе, uvodi nova značеnja unutar postojеćih, slеdеći još jеdno pravilo zaobilaznih stratеgija: Napravitе nеočеkivanu, dеstruktivnu, nеprеdvidivu akciju; a zatim povеžitе, konstruišitе – objašnjava Stеfanos Cicopulos. 

Likovni kritičar Sava Stepanov analizirajući dela tri srpske slikarke ukazuje da Maja Erdeljanin kombinuje akvarel slikanje sa fragmentima izdvojenih iz novina i magazina, pri čemu ona beleži sekvence proteklog dana. Irena Kovač skoro kompletan kreativni stil do sada u karijeri zasnivala je na kolažnom prikazu strukture motiva, i njene kolažne slike su – prikazi porodice, dalekih rođaka, bliskih prijatelja, kadrovi iz vojske, letovanja, igranke, izleti, modni trendovi, prvi automobil, prvi koraci. Monika Sigeti uspeva da iseče fotografije, izdvoji neke prepoznatljive detalje iz stvarnosti i onda ih kombinuje, gde ima realnih predstava životnih situacija i autentičnih prizora sveta, u kojima postoji nota tajanstvenosti, iščekivanja, napetosti i tihe ugroženosti. Grčki umetnici , po oceni Stepanova korespondiraju jedan sa drugim, uz uzdržanu distancu. Njihove strategije se ponekad slažu, a ponekad razilaze. Koriste različite tehnike kao što su kolaž, slikanje, dodavanje novih slojeva, preklapanje, filtriranje i dvosmislena značenja.